Mucus (ශ්ලේෂ්මල /සෙම/සොටු) වල වර්ණය අදහස් කරන්නේ කුමක්ද? (your snot means)

   

Mucus, ශ්ලේෂ්මල හෝ බූගර් (සරලව සොටුදිය හෝ ඝන සොටු හෝ සෙම) ලෙසද හඳුන්වනු ලැබේ. ශ්ලේෂ්මල වර්ණය අනුව ශරීරය තුළ සිදුවන දේ ගැන සරල පැහැදිළි කිරීමකි මේ.

OSF HealthCare හි උසස් පුහුණු ලියාපදිංචි හෙදියක් වන Alyssa Smolen පැවසුවේ “විවිධ ශ්ලේෂ්මල වර්ණ ඔබට යමක් පැවසීමට උපකාරී වේ.”

ශ්ලේෂ්මල

Mucus හෙවත් ශ්ලේෂ්මලයට නම් කිහිපයක් තිබේ. Snot හෙවත් සොටු සීතල අතරතුර ඔබේ නාසයෙන් ගලා යන ඇලෙන සුළු ද්‍රව්‍යය. එසේත් නැතිනම් phlegm හෙවත් සෙම, ඔබේ පෙනහළු අවහිර කර කැස්ස ඇති කළ හැකි ඇලෙන සුළු.ද්‍රව්‍ය ලෙස සදහන් වේ.

ශ්ලේෂ්මල යනු ශරීරයේ ස්වාභාවික ආරක්ෂණ පද්ධතියකි. එය ආහාර ආමාශයට ලිස්සා යාම පහසු කරයි. එනම් esophagus හෙවත් උගුරේ සිට ආමාශය දක්වා ආහාර ගමන් කරන මාංශ පේශි නළය ලිහිසි කිරීම වැනි දේ ශ්ලේෂ්මල වලින් සිදුවේ. ආමාශයේ ස්වාභාවිකව ඇති වන අම්ලයෙන් ආරක්ෂා වීමටද ශ්ලේෂ්මල උපකාරි වේ. Esophageal ආබාධවල රෝග ලක්ෂණ නම් උදර වේදනාව, පපුවේ වේදනාව හෝ පිටුපස වේදනාව, නිදන්ගත කැස්ස හෝ උගුරේ අමාරුව, ගිලීමේ අපහසුව හෝ ආහාර උගුරේ සිරවී ඇති බවක් දැනීම, අජීර්ණ (පපුවේ දැවෙන හැඟීම), ගොරෝසු බව හෝ හුස්ම හිරවීම, අජීර්ණය (බඩේ දැවෙන හැඟීම) යනාදිය වේ.

Sinus/සයිනස් යනු කම්මුල් සහ නළල පිටුපස වාතයෙන් පිරුණු කුඩා කුහර වේ. හිස සහ බෙල්ල ප්‍රදේශ ස්වභාවිකව ඉතා තෙතමනය සහිත පරිසරයකි. ශරීරය පණිවිඩයක් යැවීමට උත්සාහ කරන විට මෙම ප්‍රදේශවල සාමාන්‍යයෙන් ශ්ලේෂ්මල රැස් වේ. සාමාන්‍යයෙන් මෙසේ රැස්වෙන ශ්ලේෂ්මල, සයිනස් (කුඩා කුහර) හි ඇති කුඩා නාලිකා හරහා නාසයට ගලා යයි. සයිනසයිටිස් වලදී, සයිනස් ලයිනිං (කුඩා කුහර ඉදිමීම) නිසා මෙම නාලිකා අවහිර වේ..

ශ්ලේෂ්මල පෙනහළු, කෝඨරක, මුඛය, ඇස් ඇතුළුව ශරීරයේ තෙත් මතුපිට ස්ථානවල ඇති වේ. ආමාශයේ සහ බඩවැල් වලද ඇති වේ. Snot යනු ආසාදනයකදී නාසය සහ කෝඨරක තුළ නිපදවන ද්‍රව්‍යයකි. පෙනහළු සෙම යනු තුවාල හෝ ආසාදන වලට ශරීරයේ ප්‍රතිචාර දක්වන සාමාන්‍ය කොටසේ සෛල සමඟ මිශ්‍ර වූ හොඳ ශ්ලේෂ්මල වේ. එය  ශ්ලේෂ්මල වලට වර්ණය ලබා දෙයි.

ශ්ලේෂ්මල, තෙත් ව තිබිය යුතු මතුපිට ස්ථාන වියළීම වළක්වයි. සාමාන්‍ය ශ්ලේෂ්මල මගින් දූෂක ද්‍රව්‍ය සහ රෝග ඇති කරන ක්ෂුද්‍ර ජීවීන් නාසයේ සහ පෙණහලුවල සිරකර ශරීරය ආරක්ෂා කරයි. අතිරේක ආරක්ෂාවක් ලෙස ආසාදනයකදී හෝ අසාත්මිකතාවකදී අපගේ ශරීරය ස්වයංක්‍රීයව වැඩිපුර ශ්ලේෂ්මල නිපදවයි.

අප හුස්ම ගන්නා සෑම අවස්ථාවකම බැක්ටීරියා, වෛරස්, අපිරිසිදු හා දූවිලි ආශ්වාස කිරීමට අවස්ථාවක් තිබේ. මෙම අනවශ්‍ය ආක්‍රමණිකයන් ශ්ලේෂ්මලයට ඉතා මැනවින් ඇලී සිටින අතර ආක්‍රමණිකයන් සිලියා නම් පෙණහලුවල ඇති කුඩා හිසකෙස් වැනි ව්‍යුහයන් මගින් අපගේ ශ්වසන මාර්ගයෙන් පිටතට ගෙන යනු ඇත. සාමාන්‍යයෙන් නාසයේ ශ්ලේෂ්මල සහ සිරවී ඇති ආක්‍රමණිකයන්, කැස්සෙන් පිටතට හා හෝ ඒවා ආරක්ෂිතව ගිල දමා අමාශය තුළදී විනාශ කර වැසිකිළියට පිට කරයි.

ශ්ලේෂ්මල නිරතුරුව නිපදවෙන නමුත් ඒවා වැඩිපුර නිපදවන තුරු අපි නොදකිමු. ආසාදනයකට එරෙහිව සටන් කරන විට, ශ්ලේෂ්මල තුවාල හෝ ආසාදන වලට ශරීරයේ ප්‍රතිචාර දක්වන සාමාන්‍ය කොටසේ සෛල සමඟ මිශ්‍ර වී  වැඩි ශ්ලේෂ්මල නිෂ්පාදනය උත්තේජනය කරයි. අසාත්මිකතා වලදී, ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය පරාග හෝ දූවිලි වැනි ද්‍රව්‍යවලට අධික ලෙස ප්‍රතික්‍රියා කරන අතර ග්‍රන්ථි වැඩි ශ්ලේෂ්මල සෑදීමට හේතු විය හැකි ද්‍රව්‍ය නිකුත් කරයි. මෙය ශරීරය ආරක්ෂා කර ගැනීමේ ක්‍රමයයි, නමුත් එය ක්‍රියාවලියේදී උගුරේ පිටුපස ඇති පශ්චාත් නාසික බිංදු වලින් දියර හෝ අවහිර වූ නාසයක්, කැස්සක් හෝ උගුරේ අමාරුවක් වැනි නොයෙක් පීඩාකාරී අවස්ථා ඇති කරයි. එය ශරීරය තුළ ඇති වී ඇති සටන බාහිරට පෙන්නුම් කිරීමක්ද? විවිධ ව්‍යාධි (pathogens) වලින් ආරක්ෂා වීමට ශරීරයේ ඇති ප්‍රධාන ස්වභාවික ආරක්ෂක බාධක (ආවරණ) තුනෙන් පළමු භෞතික/රසායණික ආරක්ෂක බාධකය සම හා ශ්ලේෂ්මල පටල ඇතුලු ඒ් ඇසුරෙන් ශ්‍රාවය වන සෙම, දහඩිය, සැල්වියා, කඳුඵ, කලාඳුරු යනාදිය වේ.

පැහැදිලි වර්ණය සහිත ශ්ලේෂ්මල

සාමාන්‍යයෙන් ශ්ලේෂ්මල පැහැදිලිය. පැහැදිලි වර්ණය සහිත ශ්ලේෂ්මල සාමාන්‍යයෙන් අසාත්මිකතා හෝ දුහුවිලි ආශ්වාස කිරීම වැනි දේ නාසයෙන් දියර ගැලීම ආරම්භ කිරීමට පොළඹවන යම් ආකාරයක පාරිසරික සාධක සංඥා කරයි. පැහැදිලි ශ්ලේෂ්මල ගැන කරදර විය යුතු නැත. එය අපහසුතාවයක් නම්, දියරයෙන් මිදීමට බෙහෙත් වට්ටෝරුවක් අවශ්‍ය නොවන ඹෟෂධ උපකාරී කර ගත හැකිය.

කහ වර්ණය සහිත ශ්ලේෂ්මල

ශරීරයෙන් පිටවෙන කහ පැහැති ශ්ලේෂ්මල දකින විට, එයින් අදහස් වන්නේ ශරීරය ආසාදනයකට එරෙහිව සටන් කරන බවයි. කහ පැහැය පැමිණෙන්නේ ආසාදනයට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා එම ප්‍රදේශයට වේගයෙන් පැමිණි සුදු රුධිරාණු වලිනි.

කොළ වර්ණය සහිත ශ්ලේෂ්මල

හරිත ශ්ලේෂ්මල යනු ආසාදනය තරමක් ශක්තිමත් බවයි. හරිත වර්ණයෙන් අදහස් වන්නේ ආසාදනයට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා සුදු රුධිරාණු බොහොමයක් ක්‍රියාත්මක වී ඇති බවයි. එය ආසාදනය අවසානයේදී පහව යනු ඇත, නමුත් දින ගණනකට පසුවත් ශ්ලේෂ්මල තවමත් කොළ පැහැයෙන් දිස්වන්නේ නම්, වෛද්‍යවරයෙකුගේ උපදෙස් ලබා ගත යුතුය.

රතු හෝ රෝස වර්ණය සහිත ශ්ලේෂ්මල

රතු හෝ රෝස ශ්ලේෂ්මල යනු රුධිරයයි, නමුත් කලබල නොවන්න.

 ශ්ලේෂ්මලයේ රුධිරය බොහෝ විට ඇති වන්නේ නාසික පටකවල කෝපයක් හේතුවෙනි. ශරීරයේ කොටසක කෝපයක් ඇති වීම එහි වේදනාවක් සහ අපහසුතාවයක් දැනීම ලෙස සැළකිය හැකිය. මෙය බොහෝ විට සිදුවන්නේ වෛරස් ආසාදන හෝ අසාත්මිකතාවන් සමඟ නිතර නාසය පිඹීම හෝ නාසික ඉසින භාවිතා කිරීම නිසා පටක වියළීමට හේතු වීම නිසා යැයි ඇලිසා පැවසීය.

එය ශ්ලේෂ්මල සමඟ මිශ්‍ර වූ සාපේක්ෂව කුඩා රුධිර ප්‍රමාණයක් වන තාක් කල්, එය කලබල විය යුතු දෙයක් නොවේ. රුධිර වහනය අඛණ්ඩව පවතින අතර පීඩනය සමඟ නතර නොවන්නේ නම්, වෛද්‍යවරයෙකුගේ උපදෙස් ලබාගැනිම අත්‍යාවශ්‍ය වේ.

දුඹුරු වර්ණය සහිත ශ්ලේෂ්මල

ඒ හා සමානව, දුඹුරු ශ්ලේෂ්මල යනු යම් අවස්ථාවක දී ඔබේ නාසික ඡේදයේ තුවාලයක් සුව වී ඇති බවට සලකුණක් විය හැකිය. වියළි රුධිරය සාමාන්‍යයෙන් දුඹුරු පැහැයක් ගනී, එබැවින් ඔබේ ශ්ලේෂ්මල බොහෝ විට පැරණි රුධිරය සමඟ මිශ්‍ර වී තිබීම විය හැකිය. කල්පවතින්නේ නම් වෛද්‍යවරයෙකුගේ උපදෙස් ලබා ගත යුතුය.

කලු වර්ණය සහිත ශ්ලේෂ්මල

කළු ශ්ලේෂ්මල මගින් බොහෝ දේවල් අදහස් විය හැක. දුම් පානය කරන පුද්ගලයින් දුම් පානය කරන විට ආශ්වාස කරන රසායනික ද්‍රව්‍ය නිසා සමහර විට කළු තුණ්ඩයක් දක්නට ලැබේ.

ඔබ දූවිලි හෝ අපිරිසිදු පරිසරයක වැඩ කර ඇත්නම් කළු ශ්ලේෂ්මල දිස්විය හැකිය. එම අවස්ථාවේ දී, ඔබේ ශරීරයට, නාසයට ‌හෝ මුඛයට ඇතුළු වූ ඕනෑම ආක්‍රමණිකයෙක් ඉවත් කිරීම සඳහා එහි කාර්යය ඉටු කරයි. ශ්ලේෂ්මලයෙන් දූවිලි, දුහුවිලි හෝ අපිරිසිදුකම ස්වභාවිකව ඉවත් කරනු ඇත. කෙසේ වෙතත්, කළු ශ්ලේෂ්මල බරපතල දිලීර ආසාදනයක් වීමට බෙහෝ සේ ඉඩ ඇත. එහෙයින් එය ඉවත්ව නොයන්නේ නම්, වෛද්‍යවරයෙකුගේ උපදෙස් ලබාගැනිම අත්‍යාවශ්‍ය වේ.

එමනිසා, නාසයෙන් දියර ගැලීමට පටන් ගත් විට, විවිධ වර්ණයන් දැකීමට හැකිවනු ඇත. මෙහි සදහන් වන්නේ දැණුවත්වීමට අවශ්‍ය මුලික අදහස් පමණි. එමගින් සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේ පවතින සෙම වියලීම, සෙම කෝපවීම යනාදිය ගැනද අවබෝධයක් ලබාගත හැකිවනු ඇත. කෙසේවෙතත් නිදන්ගත රෝග ඇතුලු විවිධාකාර සෞඛ්‍ය තත්වයන් නිසා සැමවිටම ‌වෛද්‍යවරයෙකුගේ උපදෙස් ලබාගැනිම අත්‍යාවශ්‍ය වේ.

අන්තර්ජාලය ඇසුරෙන් හර්ෂ -

https://www.osfhealthcare.org/blog/what-the-color-of-your-snot-means/

https://www.chrichmond.org/blog/mucus-matters-are-snot-and-phlegm-our-friends

Read More

කෘතිම බුද්ධියේ ඇදහිය නොහැකි ව්‍යාජ නිර්මාණ (incredible deep fakes from AI )

කෘතිම බුද්ධිය හෙවත් AI විසින් උත්පාදනය කරන ලද මාධ්‍ය, හරියටම සැබෑ ලෝකය මෙන් පෙනෙන සහ ඇසෙන නිසා ඒවා ඉක්මනින් අපගේ ජීවිතවලට කාවදිනු ඇත. ඒ සඳහා අප සූදානම් විය යුත්තේ කෙසේද? යන්න පිළිබදව, AI සංවර්ධක ටොම් ග්‍රැහැම්, TED (පැතිරවීමට යෝග්‍ය අදහස්) වේදිකාවේ සිට සජීවීව -- තත්‍ය කාලීන මුහුණු හුවමාරු කිරීම් සහ කටහඬ ක්ලෝන කිරීම ඇතුළුව -- නවීනතම උදාහරණ නිරූපණය කරමින් වේගයෙන් දියුණු වන මෙම තාක්ෂණයේ අසාමාන්‍ය බලය ගැන සාකච්ඡා කරයි. TED හි ප්‍රධානී ක්‍රිස් ඇන්ඩර්සන් සමඟ සංවාදයකදී, ග්‍රැහැම් මෙම අධි යථාර්ථවාදී අන්තර්ගතයේ (බොහෝ විට deepfake/"ඩීප්ෆේක්" / අධි ව්‍යාජ ලෙසින් හඳුන්වනු ලබන) නිර්මාණාත්මක හැකියාව සොයා බලයි.  

 

AI භාවිතා කරන්නේ කළ නොහැකි දේ කිරීමටය ලෙස සටහන් තබන නීතීඥයෙකු වන ටොම් ග්‍රැහැම් යනු Metaphysic හි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී සහ සම නිර්මාතෘවරයා වේ. Metaphysic යනු අධි යථාර්ථවාදී අන්තර්ගතයන් සහ අවතාර නිර්මාණය කිරීමට හැකියාව සහිත AI මෙවලම් භාවිතා කරන පුරෝගාමී උත්පාදක AI වේදිකාවකි. AI සහ ජෛවමිතික දත්ත භාවිතයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම තාක්‍ෂණයෙන් ජනනය කරන ලද, අධිසැබෑ අවතාර එනම් සාමාන්‍ය පුද්ගලයින් ඇතුඵ එල්විස් ප්‍රෙස්ලි වැනි තරු හෝ මියගිය ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයින් නැවත නැඟිටුවන ඡායාරූප යථාර්ථවාදී වීඩියෝ ඔවුන් නිර්මාණය කරයි. Harvard Law School හි අන්තර්ජාල සහ සමාජ ගැටළු පිළිබඳව පර්යේෂණ කළ ටොම් ග්‍රැහැම්, යථාර්ථයෙන් වෙන් කොට හඳුනාගත නොහැකි සබැඳි ලෝක සහ අනන්‍යතා ගොඩනැගීමේදී, පුද්ගල සවිබල ගැන්වීමේ ආචාර ධර්ම සහ ප්‍රශ්න කේන්ද්‍රීයව පවතින බව සහතික කිරීමට අවශ්‍යය බව සදහන් කරයි.

https://www.youtube.com/shorts/PQlS5MjNyh0?t=37&feature=share

ඔහු නිර්මාණය කළ Tom Cruise අනුකරණ වීඩියෝව පළමුව ඉදිරිපත් කරයි. එය සත්‍ය වශයෙන්ම Tom Cruise රගපාන්නක් ලෙස දිස්වේ. අවතාරය සත්‍යයට එතරම් සමීප බැවින් TED ප්‍රධානි එවැනි නිර්මාණයක් කළේ කෙසේදැයි විමසයි. මෙම කථාව

https://www.ted.com/talks/tom_graham_the_incredible_creativity_of_deepfakes_and_the_worrying_future_of_ai/transcript?user_email_address=b087cc9bf102ebce52ec06031e411ec9 වලින් නරඹන්න. එහි කෙටි ඉදිරිපත් කිරීමකි මේ.

ග්‍රැහැම් ගේ පිළිතුර - “ඇත්ත වශයෙන්ම පාරභෞතිකයේ දී, අපි කෘත්‍රිමව ජනනය කරන ලද අන්තර්ගතයන් සැබෑ ලෙසම පෙනෙන සහ හැඟෙන පරිදි නිර්මාණය කිරීම විශේෂත්වයකි. ඒ නිසා අපි යම් ආකාරයක සැබෑ ලෝක දත්ත ලබා ගනිමු. අපි මෙම ස්නායු දැල් පුහුණු කරමු. ඒ්වගේම VFX හෝ CGI වලට වඩා නිවැරදිව, ඇත්ත වශයෙන්ම ස්වභාවිකව පෙනෙන සහ දැනෙන ලෙස අන්තර්ගතය නිර්මාණය කළ හැකිය. පුද්ගලයෙකුගේ ස්වාභාවික ක්‍රියාකාරිත්වය සහ මුහුණත ඉහළට යන ආකාරයේ AI පෙළඹවීමක් ඇති බවට  කදිම උදාහරණයකි.”

ඔහුගේ දෙවෙනි නිර්මාණය ඉදිරිපත් කර එමගින් නිර්මාණය කළ දේ ගැන මෙසේ විස්තර කරයි.

“ඔබ එහි දකින්නේ ඇත්තටම ස්පාඤ්ඤ භාෂාව ගායනා කරන කාන්තාවකගේ සහ "Wake Me Up"ගීතය ගායනා කරන Aloe Blac ගේ ගායන කටහඬයි. ඔහු ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් ගායනා නොකරන නිසා අපි ඇයගේ කටහඬ ඔහුගේ මුහුණට ප්‍රවාහනය කළා. ඊට පස්සේ එකපාරටම අපි ආයෙත් එයාගේ කටහඬට එයාගේ කටහඬ ප්‍රවාහනය කළා. එබැවින් අනාගතයේදී ඕනෑම කෙනෙකුට ඕනෑම භාෂාවක් කතා කිරීමට හැකි වනු ඇත. එය සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වාභාවික ලෙස පෙනෙනු ඇත. තවද මෙම අන්තර්ගතය නිර්මාණය කිරීමට වඩ වඩාත් පහසු වෙමින් පවතින අතර, අවසානයේදී එමගින් අන්තර්ජාලයේ අපගේම අන්තර්ගතයේ ප්‍රධාන චරිත වීමට අප සියලු දෙනාටම හැකිවනු ඇත.”

ඉදිරිපත් කළ වාර්තා දෙකම පෙර පටිගත කළ ඒ්වා නිසා නව තාක්ෂණයේ සත්‍යතාව තහවුරු කිරීමට සජීවීව එවැනි නිර්මාණයක් කරන ලෙසට Ted ප්‍රධානි, ග්‍රැහැම්ට අභියෝග කරයි. “තිරයේ කෙළින්ම ඔබේ වීඩියෝව තියෙනවා. එම විඩියෝවට ඔබට කළ හැකි පුදුම සහගත දෙයක් අපට පෙන්වන්න ”

ඒ් අනුව ග්‍රැහැම්‍ ඒ් මොහොතේ වේදිකාවේ සිට කරන ප්‍රකාශයන් ඒ් මොහොතේම වෙනත් ඉරියව් වලින් වෙනත් කටහඩකින් තිරයේ දිස් වේ. එපමණක් නොවේ ඉදිරි අසුනේ සිට පුද්ගලයෙක් අදහස් පලකරන විට එම මොහොතේම ඔහුගේ මුහුණේ ඉරියව් මෙන්ම කටහඩද වෙනස් කරමින් තිරයේ දිස්වේ.

මෙලෙස සජීවීව කරන ව්‍යාජ ඉදිරිපත් කිරීම් සභාව කළඹවන සුලු විය. ඔබ සිටින තැන සිටින මොහොතේ කරන කියන දේ ඒ් මොහොතේදීීම එතැනදීම වෙනත් ලෙස ප්‍රසිද්ධියේ ඉදිරිපත් කිරීමට හැකි කෘතිම බුද්ධියේ හැකියාව නිසා අනාගතය එකවරම අමුතු හා පුදුම සහගත වනු ඇත. එම තාක්ෂණයේ අාශ්චර්ය හා භියකරු බව මෙන්ම එයින් ආරක්ෂාව සලසා ගන්නා ආකාරය පිළිබදව ග්‍රැහැම් මෙසේ සදහන් කරයි.

“අපට ලොව පුරා පන්තිකාමර දහස් ගණනක විවිධ භාෂාවලින් උගන්වන ප්‍රබෝධමත් ගුරුවරයෙකු සිටිය හැකිය. ලෝකයේ සෑම භාෂාවක්ම එකම වේලාවක කතා කරන අතර සිසුන්ට zoom ක්‍රමය ඉක්මවා යන ආකාරයෙන් එකිනෙකා සමඟ අන්තර් ක්‍රියා කළ හැකිය. සැබෑ සංස්කෘතික හුවමාරුවක්, සැබෑ සමාජගතවීමක් විය හැකියි. මෙතනින් එහාට අපිට කරන්න පුළුවන් ගොඩක් දේවල් තියෙනවා. මම අද ගොඩක් වයසින් සිටින මගේ ආච්චිලා සීයලාගෙන් දත්ත එකතු කළහොත්, අනාගතයේදී ඔවුන් මියගිය පසු මට ඔවුන් (අවතාරය) සමඟ අත්දැකීම් නැවත ලබා ගැනීමට සහ ඔවුන් සමඟ සන්නිවේදනය කිරීමට හැකි වනු ඇත. එය මා කවුරුන්ද යන්න, ඔවුන් සමඟ මගේ සම්බන්ධතාවය සැකසීමට මට උපකාරී වනු ඇත. එවැනි ආකාරයේ, විසංයෝජනය කරන මිනිස් අත්දැකීම් පිළිබඳ අදහස, එය සිදුවන්නේ කොතැනින්ද සහ එය සිදුවන මොහොතේ සිට, අපට හැකි යැයි මම සිතමි.

මා හෝ අප ඔ්නෑම කෙනෙක් විවිධ අපවාදාත්මක ක්‍රියාවන්ට සම්බන්ධ කර ප්‍රචාරය කිරීමට හැක. එබැවින්, නව අයිතිවාසිකම් ඇති කිරීම සඳහා අපට කුමක් කළ හැකි දැයි බැලීමට මම සාම්ප්‍රදායික, වර්තමාන නීතිමය ආයතන දෙස බැලුවෙමි. ඒ නිසා මම මගේම photorealistic avatar එකක් නිර්මාණය කර, එය US Copyright Office වෙත ඉදිරිපත් කළේ ඔවුන් එහි මගේ ප්‍රකාශන හිමිකම ලියාපදිංචි කරන්නේ දැයි බැලීමට, සහ මගේ ප්‍රකාශන හිමිකම් වීඩියෝව දිස් වූ ආකාරය මෙයයි. (විඩියෝව ඉදිරිපත් කරයි. වත්මන් හැදුනුම්පතේ ඡායාරූපය, අංකය ... ඉදිරිපත් කරන ආකාරයක්) එවිට උදාහරණයක් ලෙස, ඔබේ අනුමැතියකින් තොරව YouTube හි වීඩියෝවක් වෛරස් වුවහොත්, මෙයට ආපසු යන සබැඳියක් නිසා ඔබට එය ඉවත් කළ හැකිය. අදාල වැරදිකරුවන් නීතියට යටත් කළ හැක. එහෙත් මේ මොහොකේ මගේ ආයතනය තහනම් කර කිසිවක් කළ නොහැක. මක්නිසාදයත් මේ දැනුම දැන් ව්‍යාප්තව පවතී. කවුරු කෙසේ භාවිතා කරයිද සහතික කළ නොහැක.

මේකේ අනිවාර්යෙන්ම භයානක අංගයක් තියෙනවා? ඊට පස්සේ ඔයා එතනින් එහාට ගිහින් බඩගාන ගතිය පහව යනවා, මාධ්‍යය පහව යනවා, එහි අන්තර්ගතය සහ සම්බන්ධය තමයි තියෙන්නේ.”

TED අන්තර්ජාලය ඇසුරෙන් හර්ෂ

Read More

hot sun, cool space?

 සූර්යයා උණුසුම් නම් සූර්යා හා පෘථිවිය අතර පිහිටි අවකාශය සීතල වන්නේ ඇයි? 

අවකාශය කෙතරම් සීතලද? සහ සූර්යයා කෙතරම් උණුසුම්ද? සූර්යයා උණුසුම් නම් සූර්යා හා පෘථිවිය අතර පිහිටි අවකාශය සීතල වන්නේ ඇයි? අපගේ මෘදු වාසස්ථානය වූ පෘථිවිය මෙන් නොව, අපගේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය ආන්තික උෂ්ණත්ව වලින් පිරී ඇත. වායු හා ගින්දර බෝලස් වලින් සමන්විත සූර්යයා ගේ හරයේ උෂ්ණත්වය ෆැරන්හයිට් අංශක මිලියන 27 ක් සහ එහි මතුපිට අංශක 10,000 ක් පමණ වේ. පෘථිවි වායුගෝලයෙන් ගැලවීමට ප්‍රමාණවත් තරම් දුර ගිය පසු අභ්‍යවකාශයේ (cosmic පසුබිමේ) උෂ්ණත්වය සෘණ 455 F ක් පමණ වන දැඩි සීතලක් වේ.

තවද අපගේ මන්දාකිණි අසල්වැසි ප්‍රදේශයේ එක් කොටසක් වියළී යන විට තවත් කොටසක්  ශීත කළ හැක්කේ කෙසේද? විද්වතුන්ට මෙම පරස්පරය බොහෝ කාලයක සිට තිබූ ප්‍රහේලිකාවක් වීය.

මේ සදහා සාධාරණ පැහැදිලි කිරීමක් තිබේ. තාපය විශ්වය හරහා (cosmos) විකිරණ තරංග ලෙස ගමන් කරයි. ඒ්වා උණුසුම් වස්තූන් සිට සිසිල් ඒවා වෙත සංක්‍රමණය වන අධෝරක්ත ශක්ති තරංග වේ. විකිරණ තරංග සමඟ සම්බන්ධ වන අණු උද්දීපනය වන නිසා, ඒවා රත් වීම සිදු වේ. සූර්යයාගේ සිට පෘථිවියට තාපය ගමන් කරන්නේ මේ ආකාරයටයි, නමුත් විශේෂත්වය නම් විකිරණ රත් කරන්නේ ඒ්වා ගමන් කරන මාර්ගයේ පිහිටි අණු සහ පදාර්ථ පමණක් වීමයි. අනෙක් සියල්ල සිසිල්ව පවතී. නාසා ආයතනයට අනුව බුධ ග්‍රහලෝකයේ රාත්‍රී කාලයේ උෂ්ණත්වය විකිරණයට නිරාවරණය වන දිවා පැත්තට වඩා ෆැරන්හයිට් අංශක 1,000 අඩු විය හැක.

පෘථිවිය හා සසඳන්න, ඔබ සෙවණෙහි සිටියත් ඔබ අවට වාතය උණුසුම්ව පවතින අතර සමහර කාලවලදී රාත්‍රියේ අඳුරේ පවා අවට වාතය උණුසුම්ව පවතී. ඊට හේතුව අපගේ සුන්දර නිල් ග්‍රහලෝකය පුරා තාපය ගමන් කරන්නේ එක් ක්‍රමයක් වෙනුවට ක්‍රම තුනකිනි.ඒ්වා නම් සන්නයනය, සංවහනය සහ විකිරණය. සූර්ය කිරණ අපගේ වායුගෝලයේ ඇති අණු වලට පහර දී උණුසුම් කරන විට, ඔවුන් එම අමතර ශක්තිය ඔවුන් වටා ඇති අණු වෙත ලබා දෙයි. එම අණු පසුව ඔවුන්ගේම අසල්වැසියන් සමඟ ගැටී උණුසුම් කරයි. අණුවක සිට අණුව දක්වා මෙම තාප හුවමාරුව සන්නායකතාවය ලෙස හැඳින්වේ, එය සූර්යයාගේ මාර්ගයෙන් පිටත ප්‍රදේශ උණුසුම් කරන දාම ප්‍රතික්‍රියාවකි.

එසේ වුවද, අවකාශය යනු රික්තයකි .එනම් එය මූලික වශයෙන් හිස් ප්‍රදේශයකි. තවද අභ්‍යවකාශයේ ඇති වායු අණු නිරන්තරයෙන් එකිනෙක ගැටීමට නොහැකි තරම් කුඩා වන අතර දුරින් පවතී. එබැවින් සූර්යයා අධෝරක්ත තරංග මගින් ඒවා රත් කරන විට පවා එම තාපය සන්නයනය ක්‍රමය හරහා තාපය හුවමාරු නොවේ. ඒ හා සමානව, සංවහනය යනු ගුරුත්වාකර්ෂණය ඉදිරියේ සිදුවන තාප හුවමාරු ආකාරයක් වන අතර පෘථිවිය පුරා උණුසුම විසුරුවා හැරීමේදී එය වැදගත් වේ. නමුත් ශුන්‍ය  ගුරුත්වාකර්ෂණ  අවකාශයේ එයද ක්‍රියාත්මක නොවේ.

NASA හි DART ව්‍යාපෘතියේ තාප ඉංජිනේරුවරියක් වන Elisabeth Abel අභ්‍යවකාශය හරහා දිගු කාලීන ගමන් සඳහා වාහන සහ උපාංග සූදානම් කරන විට මේ දේවල් ගැන අවබෝධයෙන් කටයුතු කළ යුතුය. මෙය විශේෂයෙන්ම සත්‍ය වන්නේ ඇය Parker Solar Probe හි වැඩ කරන විට බව ඇය පැවසුවාය.

Parker Solar Probe (පාකර් සෝලා ප්‍රොබ්) යනු නාසා හි සූර්යයා අධ්‍යයනය කිරීමේ මෙහෙයුමේ කොටසකි. එය corona ලෙස හඳුන්වන තාරකාවේ වායුගෝලයේ පිටතම ස්ථරයේ දත්ත රැස් කරයි. 2021 අප්‍රේල් මාසයේදී, ගවේෂණ යානයක් inferno (ඉන්ෆර්නෝ/දැඩි උෂ්ණත්වය/අපාය) සිට සැතපුම් මිලියන 6.5 ක් දක්වා ළඟා විය, එය මෙතෙක් සූර්යයාට ආසන්නතම වූ අභ්‍යවකාශ යානය විය. පරීක්ෂණයේ එක් පැත්තක ප්‍රක්ෂේපණය කර ඇති තාප ආවරණ මෙය සිදු කිරිමේ හැකියාව ඇති කරන ලදි.

“එම තාප පලිහෙහි කාර්යය වන්නේ සූර්ය විකිරණ කිසිවක් අභ්‍යවකාශ යානයට ස්පර්ශ නොවන බවට වග බලා ගැනීමයි” යනුවෙන් ආබෙල් පවසයි. එබැවින්, තාප පලිහ අපගේ ධාරක තාරකාවේ අධික තාපය (අංශක 250 ක් පමණ) අත්විඳින අතර, අභ්‍යවකාශ යානය වඩාත් සීතලයි එනම් අංශක සෘණ 238 ක් පමණ යයි ඇය පැවසුවාය.

නාසා ආයතන‌යේ DART ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රධාන තාප ඉංජිනේරුවරිය ලෙස Abel, කුඩා අභ්‍යවකාශ යානයක් ග‍්‍රහකයක් සමඟ ගැටී එහි ගමන් මාර්ගය වෙනස් කිරීමට නිර්මාණය කර ඇත. ඇය ගැඹුරු අවකාශයේ උෂ්ණත්වය කළමනාකරණය කිරීමට ප්‍රායෝගික පියවර ගනී. හිම මෙන් සීතල සහ සූර්යයාගේ තාපාංක තාපය අතර විශාල උෂ්ණත්වයේ වෙනස් වීම්, අද්විතීය අභියෝග මතු කරයි. අභ්‍යවකාශ යානයේ සමහර කොටස් ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා ප්‍රමාණවත් තරම් සිසිල්ව තබා ගැනීම අවශ්‍ය වූ අතර අභ්‍යවකාශ යානයේ ඉතිරි කොටස් ක්‍රියා කිරීමට තරම් උණුසුම්ව තබා ගැනීමට තාපන මූලද්‍රව්‍ය අවශ්‍ය විය.

අංශක සිය ගණනක උෂ්ණත්ව මාරුවීම් සඳහා සූදානම් වීම ඉතා අපහසු ලෙස පෙනෙන්නට පුළුවන, නමුත් අභ්‍යවකාශය යනු එවැන්නකි. සැබෑ අපූර්වත්වය වන්නේ පෘථිවියයි: අධික සීතල සහ ගිනියම් උණුසුම මධ්‍යයේ, අපගේ වායුගෝලය, අප වටපිටාව පුදුම සහගත ලෙස මෘදුව තබා ගනී.

Read More

තරංගයක් සහ අංශුවක් ලෙස වූ ආලෝකයේ පළමු ඡායාරූපය.- (light as wave & particle)

 

ආලෝකයට අංශුවක් සහ තරංගයක් ලෙස හැසිරිය හැකි බව විද්‍යාඥයෝ බොහෝ කලක සිට දැන සිටියෝය. 1909 දී ප්‍රථම වරට අයින්ස්ටයින් එ් පිළිබද අනාවැකි පළ කළේය. නමුත් කිසිදු අත්හදා බැලීමකින් අංශුවක් සහ තරංගයක් යන දෙකම එකවර සම්බන්ධ වූ ආලෝකය පෙන්වීමට නොහැකි විය. ස්විට්සර්ලන්තයේ École Polytechnique Fédérale de Lausanne හි පර්යේෂකයන් විසින් තරංගයක් සහ අංශුවක් ලෙස ආලෝකයේ පළමු ඡායාරූපය ලබාගෙන ඇත. ආලෝකයේ චලනය අල්ලා ගැනීම සඳහා ඉලෙක්ට්රෝන භාවිතා කරන නව පර්යේෂණාත්මක තාක්ෂණයක් මේ සදහා යොදා ගෙන තිබේ. මෙම නව තාක්ෂණය සම්බන්ධ එළිදරව්ව Nature Communications සඟරාවේ පළ විය.

පර්යේෂකයන් ලේසර් ස්පන්දන කදම්බයක් නැනෝ වයරයකට  වේගයෙන් විදින ලදි. ලෝහය දිගේ ආලෝකයේ තරංග ආයාම විවිධ දිශාවන් දෙකකින් ගමන් කළේය. තරංග එකිනෙක ගැටෙන විට, ඒවා නිශ්චල රැල්ලක් මෙන් දිස් විය,ඒලෙසම එය අංශුවකි. එම සංසිද්ධිය මෙම ඡායාරූපයෙන් පෙනේ

තරංග චලනය වන ආකාරය බැලීමට, පර්යේෂකයන් නැනෝ වයරය වෙත ඉලෙක්ට්‍රෝන කදම්භයක් විදීම, ජලය ගලන අයුරු නිරීක්ෂණයට ගඟකට සායම් දැමීම වැනි ය. ආලෝක තරංගයේ අංශු එහි ඉලෙක්ට්රෝන චලනය වන වේගය වෙනස් කළේය. එමගින් පර්යේෂකයන්ට තරංග ආකාරයට වූ රූපයක් ග්‍රහණය කර ගැනීමට හැකි විය.

"මෙම අත්හදා බැලීම පෙන්නුම් කරන්නේ, ප්‍රථම වතාවට, අපට ක්වොන්ටම් යාන්ත්‍ර විද්‍යාව - සහ එහි පරස්පර ස්වභාවය - සෘජුවම දර්ශනය කළ හැකි බව," යැයි අධ්‍යයනයේ කතුවරයෙකු වන Fabrizio Carbone මාධ්‍ය නිවේදනයක් නිකුත් කරමින් පැවසීය. ආලෝකයේ ක්‍රියාකාරීත්වයන් ක්වොන්ටම් පරිඝනක ක්ෂේත්‍රය ආරම්භ කළ හැකි ආකාරය පිළිබඳ වඩා හොඳ අවබෝධයක් ලබා ගැනීම Fabrizio ගේ  බලාපොරොත්තු වයි.

Read More

ඔබගේ දුරකථනය කේස් එක තුල තිබියදී ආරෝපණය කිරීම නුසුදුසුද ?- (Charging mobile)

දුරකථනයට නිදහස්ව ආරෝපණය වීමට ඉඩ දීමෙන් ඔබේ දුරකථනයට මඳක් හුස්ම ගැනීමට ඉඩ සැලසිය හැකිය. ඔබගේ දුරකථනය කේස් එක තුල තිබියදී ආරෝපණය නොකිරීමට ප්‍රධාන හේතුව උෂ්ණත්වයයි. දුරකථනයේ බැටරිය තාපයට වෛර කරයි.

බොහෝ ස්මාර්ට්ෆෝන් ලිතියම්-අයන බැටරි මගින් බල ගැන්වේ. ඔබ ඔබේ දුරකථනය කුමන ආකාරයකට ආරෝපණය කළත් කාලයත් සමඟ බැටරිය ක්‍රමයෙන් පිරිහෙනු ඇත. මක්නිසාද යත් ඉලෙක්ට්‍රෝඩ අතර ආරෝපණ වාහක මාරු වීම මගින් ඒවා ක්‍රියා කරන නිසා සංඝටක කොටස් වලට හානි සිදුවේ. කාලයත් සමග ඒවායේ කාර්යක්ෂමතාවය අඩුවේ. Garfield දුරකථන බොහෝ විට වෙනත් ආකාරයකින් ක්‍රියාත්මක වේ.

ඔබගේ දුරකථනය දිගු වේලාවක් ආරෝපණය කිරීම හෝ එය බිංදුවට යාමට ඉඩ දීම සහ මුල සිට ආරෝපණය කිරීම මගින් ඉලෙක්ට්‍රෝඩවලට වැඩි ආතතියක් ඇති වේ. එවිට ඔබගේ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකතනයේ බැටරියේ ආයු කාලය කෙටි වේ. කෙසේ වෙතත්, බැටරිය අධික ලෙස රත් වීමට ඉඩ දීම බැටරියක් විනාශ වීමට වඩා වැඩි අවස්ථාවක් උදා කරයි.

 

Apple දුරකථන පිළිබද වෙබ් අඩවි වල ඔවුන් අනතුරු අඟවන්නේ "ඉතා උණුසුම් තත්වයේදී iOS හෝ iPadOS උපාංගයක් භාවිතා කිරීමෙන් බැටරි ආයු කාලය ස්ථිරවම කෙටි වන බවයි. නවතා ඇති මෝටර් රථවල උෂ්ණත්වය බැටරියට හිතකර සුදුසු පරාසය ඉක්මවිය හැකි බැවින් ඔබේ දුරකථනය මෝටර් රථයේ අමතක කිරීම සුදුසු නොවේ. එනම් පරිසර උෂ්ණත්වය 0º සහ 35ºC (32º සිට 95ºF) අතර වීම iOS සහ iPadOS උපාංග වලට වඩා හිතකර වේ. අඩු හෝ ඉහළ උෂ්ණත්ව තත්ත්වයන් තුළදී එහි උෂ්ණත්වය නියාමනය කිරීම සඳහා එහි හැසිරීම වෙනස් වීම සිදුවිය හැක.

මෙය දුරකථන ආවරණවලට සම්බන්ධ වන්නේ ස්මාර්ට්ෆෝන් කේස් (ආවරණ) වල ඇතැම් විලාසිතා මගින් ආරෝපණය කිරීමේදී දුරකථනයද, බැටරියද උණුසුම් විය හැකි නිසාය. ඔබගේ දුරකථනය ආරෝපණය කිරීමෙන් පසු එය සැළකිය යුතු ලෙස උණුසුම් වන බව ඔබට දැනෙනවා නම්, බැටරි ධාරිතාවයට හානි කරමින් එය අධික ලෙස රත් වන බවට සලකුණක් විය හැකිය.

ඔබේ දුරකථනය කොතරම් පරිපූර්ණ ලෙස ආරෝපණය කළත්, කාලයත් සමඟ බැටරිය, එහි ක්‍රියාකාරීත්වයේ යම් ප්‍රමාණයකින් අනිවාර්යයෙන්ම නැති වී යාම දැනට පවතින ස්මාර්ට්ෆෝන් තාක්ෂණයන්හි දුර්වලතාවයකි. කෙසේ වෙතත්, එයින් ආරක්ෂාවීමට ඔබට ගත හැකි පියවර තිබේ.

ආරම්භයක් ලෙස ආරෝපණය කිරීමේදී ඔබගේ දුරකථනයේ පෙට්ටිය (කේස් /ආවරණය) ඉවත් කිරීම සුදුසුය. බැටරියේ ඉලෙක්ට්‍රෝඩවලට වැඩි ආතතියක් ඇති කළ හැකි බැවින් එක රැයකින් ආරෝපණය කිරීමෙන් වැළකී සිටීය යුතුය. හොඳම බැටරි ආයු කාලය සඳහා ඔබේ ආරෝපණ ප්‍රතිශතය සියයට 30 ත් 70 ත් අතර තබා ගැනීමට ඉලක්ක කිරීම Huawei නිර්දේශ කරයි. මේ කාර්ය සදහා Apple සතුව විශේෂ මෙවලමක් ඇති අතර එමගින් ඔබේ දුරකථනය සියයට 80 ඉක්මවා යාම කෘතිමව නතර කරයි.

අන්තර්ජාලයේ පිළිගත් වෙබ් අඩවි ඇසුරෙන් - හර්ෂ

Read More